ข้อมูลโครงการ

ความเป็นมาของโครงการ

        ระบบตรวจวัดสภาพน้ำทางไกลอัตโนมัติ (Telemetering) เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการติดตาม เฝ้าระวัง พยากรณ์ และเตือนภัยสถานการณ์น้ำ ทั้งในด้านน้ำท่วม น้ำแล้ง และคุณภาพน้ำ รวมทั้งใช้เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำที่มีประสิทธิภาพ โดยระบบฯ จะตรวจวัดข้อมูลด้านอุตุ-อุทกวิทยา คือ ข้อมูลปริมาณฝน ระดับน้ำ และคุณภาพน้ำ ที่ใช้ในการติดตามสถานการณ์น้ำแบบอัตโนมัติตามช่วงเวลาที่กำหนด (Time Mode System) และ/หรือ ตามสถานะที่กำหนด (Event Mode System) พร้อมทั้งจัดเก็บข้อมูลในระบบฐานข้อมูลที่จัดเตรียมไว้ (Real Time Data Collection) ทันที เพื่อให้สามารถนำข้อมูลมาวิเคราะห์และคาดการณ์สถานการณ์น้ำได้อย่างทันท่วงที โดยมีการนำแบบจำลองคณิตศาสตร์มาใช้ในการจำลองสภาพทางชลศาสตร์ และประยุกต์ใช้งานเพื่อการบริหารจัดการน้ำ เฝ้าระวัง พยากรณ์สถานการณ์น้ำ และเตือนภัย รวมถึงการเสนอแนะทางเลือก (scenarios) ในการแก้ไขปัญหาวิกฤติน้ำ

        สำหรับลุ่มน้ำโขง ชี มูล กรมทรัพยากรน้ำ ได้ดำเนินการติดตั้งระบบตรวจวัดสภาพน้ำทางไกลอัตโนมัติ (ระบบโทรมาตร) จำนวน 50สถานีสนาม โดยดำเนินงานใน 4 ปีงบประมาณ คือ พ.ศ.2548 พ.ศ.2551 พ.ศ. 2552 และ พ.ศ.2553ตลอดหลายปีที่ระบบฯ ผ่านการใช้งานมา และได้ประสบกับสภาพปัญหาน้ำท่วมใหญ่หลายครั้ง ทำให้ระบบโทรมาตรลุ่มน้ำโขง ชี มูลชำรุดเสียหาย ตลอดจนอุปกรณ์ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ติดตั้งในระบบฯ มีอายุการใช้งานที่จำกัดและเริ่มหมดอายุใช้งาน ซึ่งกรมทรัพยากรน้ำ ได้รับการจัดสรรงบประมาณจากการเปลี่ยนแปลงเงินกันไว้เบิกเหลื่อมปี พ.ศ.2557 เพื่อใช้ซ่อมปรับปรุงระบบโทรมาตรลุ่มน้ำโขง ชี มูล โดยทำการซ่อมปรับปรุงสถานีสนามและสถานีหลัก ประกอบด้วย ระบบตรวจวัด ระบบรับส่งข้อมูล ระบบไฟฟ้า ระบบเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างสถานีสนามกับสถานีหลัก ระบบฐานข้อมูล ระบบเผยแพร่ข้อมูลผ่านเว็บไซต์ ซึ่งเป็นส่วนที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลตรวจวัด

ขอบเขตพื้นที่โครงการ

        ขอบเขตพื้นที่โครงการเพิ่มประสิทธิภาพระบบพยากรณ์และเตือนภัยทรัพยากรน้ำ ครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำหลัก 3 ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำโขง (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ลุ่มน้ำชี และลุ่มน้ำมูล ที่ครอบคลุมพื้นที่ปกครองรวม 19 จังหวัด
        ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 170,522 ตร.กม. มีอาณาเขตครอบคลุมลุ่มน้ำหลัก 3 ลุ่มน้ำ ได้แก่ ลุ่มน้ำโขงอีสาน มีพื้นที่ลุ่มน้ำ 47,146 ตร.กม. ลุ่มน้ำชี มีพื้นที่ลุ่มน้ำ 49,132 ตร.กม. และลุ่มน้ำมูล มีพื้นที่ลุ่มน้ำ 71,060 ตร.กม. รวมพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 167,338 ตร.กม. ที่เหลืออยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักบางส่วน ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 14 องศา 7 ลิปดา เหนือ ถึงเส้นรุ้งที่ 18 องศา 30 ลิปดา เหนือ และระหว่างเส้นแวงที่ 100 องศา 50 ลิปดา ตะวันออก ถึงเส้นแวงที่ 105 องศา 40 ลิปดา ตะวันออก ครอบคลุมพื้นที่ปกครองรวม 19 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี

สภาพทางกายภาพ สภาพภูมิประเทศและการแบ่งพื้นที่ลุ่มน้ำ

        จากการศึกษาสภาพภูมิประเทศของพื้นที่โครงการ สามารถสรุปรายละเอียดของสภาพภูมิประเทศของลุ่มน้ำโขง (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ลุ่มน้ำชี และลุ่มน้ำมูล ได้ดังนี้

  1. ลุ่มน้ำโขง(ตะวันออกเฉียงเหนือ)
  2.         สภาพภูมิประเทศของลุ่มน้ำโขง (ตะวันออกเฉียงเหนือ) โดยทั่วไปจัดเป็นพื้นที่ราบสูง มีระดับอยู่เหนือระดับน้ำทะเลปานกลางระหว่าง 100-200 ม.รทก. มีเทือกเขาทางด้านทิศใต้และทิศตะวันตกของลุ่มน้ำ เทือกเขาที่สำคัญ ได้แก่ เทือกเขาเพชรบูรณ์ เทือกเขาดงพญาเย็น เทือกเขาภูพาน และเทือกเขาพนมดงรัก ทำให้พื้นที่ของลุ่มน้ำด้านทิศตะวันตกและทิศใต้มีแนวเขาเป็นตัวแบ่งเขต สภาพภูมิประเทศมีลาดเทจากด้านทิศใต้ไปทางทิศเหนือ และเป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญหลายสาย ได้แก่ แม่น้ำเลย แม่น้ำโมง แม่น้ำสวย ห้วยหลวง แม่น้ำสงคราม และห้วยน้ำก่ำ
  3. ลุ่มน้ำชี
  4.         สภาพภูมิประเทศของลุ่มน้ำชี ประกอบด้วย เทือกเขาสูงทางทิศตะวันออก ทิศเหนือ และทิศตะวันตกของลุ่มน้ำ โดยมีความสูงประมาณ 300-1,300 ม.รทก. ด้านทิศตะวันตกเป็นเทือกเขาดงพญาเย็น ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำชีและแม่น้ำสาขาที่สำคัญหลายสาย พื้นที่ตอนกลางส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบถึงลูกคลื่นลอนและมีเนินเล็กน้อยทางตอนใต้ของลุ่มน้ำ โดยมีความสูงเฉลี่ย 120-200 ม.รทก. มีแนวเทือกเขาเพชรบูรณ์เป็นแนวแบ่งเขตลุ่มน้ำทางด้านทิศตะวันตก ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำชีและแม่น้ำพอง และแนวเทือกเขาภูพานเป็นแนวแบ่งเขตลุ่มน้ำทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของลุ่มน้ำ เป็นแนวยาวจากจังหวัดอุดรธานีถึงอุบลราชธานี ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำปาวและแม่น้ำยัง
  5. ลุ่มน้ำมูล
  6.         สภาพภูมิประเทศของลุ่มน้ำมูลมีลักษณะเป็นพื้นที่ราบสูงตอนบน มีเทือกเขาบรรทัดและพนมดงรักเป็นแนวยาวอยู่ทางทิศใต้ มีระดับประมาณ +300 ถึง +1,350 ม.รทก. ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำมูล และ ลำน้ำสาขาต่างๆ จากนั้นพื้นที่ค่อยๆลาดต่ำลงมาทางทิศเหนือสู่แม่น้ำมูล ที่ระดับประมาณ +100 ถึง +150 ม.รทก. สำหรับสภาพภูมิประเทศทางด้านทิศเหนือของลุ่มน้ำเป็นเนินเขาระดับไม่สูงมากนักประมาณ +150 ถึง +250 ม.รทก. จากนั้นพื้นที่ค่อยๆลาดต่ำลงมาทางทิศใต้สู่แม่น้ำมูลเช่นกัน ส่วนทางตอนล่างของลุ่มน้ำ สภาพ ภูมิประเทศส่วนใหญ่ยังคงเป็นที่ราบสูงและมีทิวเขาพนมดงรักเป็นแนวยาวทางตอนใต้ พื้นที่จะค่อยๆลาดลงไปทางด้านตะวันออกในเขตจังหวัดศรีสะเกษ เป็นที่ราบสลับเนินเขา ส่วนในเขตจังหวัดอุบลราชธานี ยโสธร และอำนาจเจริญส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มสลับลูกคลื่นลอนลาดถึงลูกคลื่นลอนชัน ความสูงของพื้นที่โดยเฉลี่ย +200 ม.รทก.

Back to Top